Powrót     Strona Główna Rodziny 
			Polskiej
Do działów Aktualności i

 

Polaków droga do niepodległości

11 listopada 1918 r. nastąpiło zakończenie pierwszej wojny światowej. W tym dniu niemiecka delegacja w Compiegne pod Paryżem, w wagonie kolejowym, w obecności marszałka Ferdynanda Focha podpisała warunki zawieszenia broni. Na wszystkich frontach przerwano działania wojenne. Kilka dni wcześniej kapitulowała Austria. W Berlinie wybuchła rewolucja, a cesarz Wilhelm II abdykował i szukał schronienia w Holandii. W Warszawie rozpoczęto rozbrajanie niemieckich żołnierzy. Rada Regencyjna (powołana przez niemieckiego okupanta w październiku 1917 r.) w dniu 11 listopada przekazała władzę nad wojskiem zwolnionemu z więzienia w Magdeburgu Józefowi Piłsudskiemu, który w kilka dni później ogłosił się Tymczasowym Naczelnikiem Państwa Polskiego. To był początek upragnionej przez Polaków niepodległości Ojczyzny.

Wojna powszechna ludów

Rywalizacja gospodarcza i polityczna pomiędzy mocarstwami europejskimi doprowadziła do powstania dwóch wrogich obozów: trójprzymierza niemiecko-austriacko-włoskiego oraz trójporozumienia Francji, Anglii i Rosji. Szczególnie zapalnym punktem był Półwysep Bałkański. Wojna rosyjsko-turecka (1877-1878) doprowadziła do powstania na tym terenie niepodległych państw: Serbii, Czarnogóry i Rumunii oraz Bułgarii (ta ostatnia formalnie zależna była od sułtana do 1908 r.). Do walki o wpływy na terenie Bałkanów włączyli się Habsburgowie (realizujący plany polityczne Cesarstwa Niemieckiego), dokonując aneksji Bośni i Hercegowiny oraz dążąc do podporządkowania Serbii. Zdecydowanie przeciw tym planom występowała Rosja, głosząca ideę panslawizmu, czyli zjednoczenia wszystkich ludów słowiańskich pod egidą rosyjskich carów. Spór niemiecko-rosyjski na Bałkanach był główną przyczyną zerwania trwającego już ponad półtora wieku sojuszu dwóch czarnych orłów, sprawców rozbiorów Polski. Patrioci serbscy wspierani przez rosyjskiego sprzymierzeńca, organizowali na terenach Bośni i Hercegowiny, które traktowali jako część Wielkiej Serbii, spiski. Dokonywali sabotaży i organizowali zamachy na austriackich urzędników. W dniu 28 czerwca 1914 r. do Sarajewa przybył następca tronu austriackiego, Franciszek Ferdynand, zwolennik twardej polityki wobec Serbów. Był to dla Serbów pamiętny dzień rocznicowy tragicznej bitwy na Kosowym Polu (1389 r.), której następstwem była trwająca do 2. poł. XIX w. turecka niewola. W wyniku zorganizowanego przez serbskich spiskowców zamachu, zginął arcyksiążę wraz ze swoją małżonką. Rząd austriacki wystosował ultimatum, zawierające żądania poniżające naród serbski. Po odrzuceniu ultimatum cesarz Franciszek Józef I ogłosił powszechną mobilizację i wypowiedział Serbii wojnę. W jej obronie wystąpiła Rosja, zaś po stronie austriackiej Niemcy. Wszakże ich pierwsze uderzenie skierowane było przeciw Francji jako rosyjskiemu sprzymierzeńcowi. Zobowiązana traktatem o przyjaźni, do wojny przystąpiła Wielka Brytania. Rozpoczęła się wojna światowa. Nawiązując do modlitewnego wezwania Mickiewicza, poeta Jan Kasprowicz pisał:

A może z straszliwej zawiei,
Co świat ten naokół niszczy,
Nie same li gruzy wyrosną,
Nie same li kupy zgliszczy?
Może w zapasach olbrzymów
Zło się nareszcie przełamie
I Bóg już na jego miejscu
W ludzkim zamieszka chramie?

Trudna droga do niepodległości

Dzień 11 listopada to nie tylko przypomnienie, że w 1918 "wybuchła" wolna Polska. Byłoby to znacznym uproszczeniem problemu odzyskania niepodległości. Przecież na ten upragniony dzień wolności złożyły się wydarzenia, jakie miały miejsce w czasie 123 lat niewoli. Złożyły się podejmowane przez patriotów walki zbrojne o odzyskanie niepodległości już od Legionów Dąbrowskiego poczynając, także krew przelana na polach bitew, męczeństwo w więzieniach i na zesłaniu, walki o zachowanie tożsamości narodowej, o wierność Bogu i Jasnogórskiej Królowej, o zachowanie narodowej kultury i narodowej tradycji. W tej walce o przetrwanie uczestniczyli zarówno ci, którzy z bronią w ręku walczyli o wolność, jak i ci, którzy budzili ducha narodowego: kapłani i biskupi, pisarze i poeci, malarze i artyści. Ich dzieła sprawiły, że Polacy nie ulegli germanizacji i rusyfikacji i w pełnej świadomości jako naród mogli w 1918 r. świętować odrodzenie wolnej Ojczyzny. A zaczęło się już w dwa lata po trzecim rozbiorze. Na apel gen. Dąbrowskiego tysiące ochotników zgłosiło się do Legionów. Ich nadzieję budziły i umacniały słowa pieśni Józefa Wybickiego:

     Jeszcze Polska nie umarła,
     Póki my żyjemy...


Walka orężna zakończyła się niepowodzeniem. Pozostała jednak wiara i modlitwa. Przed Twe ołtarze zanosim błaganie, Ojczyznę wolną racz nam wrócić Panie - modlił się Naród słowami poety Alojzego Felińskiego. W listopadzie 1830 r. w Warszawie wybuchło powstanie przeciw Rosji. Siły były nierówne, a jednak walki z przeważającymi wojskami wroga trwały prawie cały rok. Bohaterstwo Polaków uczcili także cudzoziemcy. Oto niemiecki poeta Mosen sławi bohaterstwo Pułku Czwartego, broniącego Warszawy w bitwie o Olszynkę Grochowską. Zaś francuski poeta Delavigne na wieść o wybuchu powstania ogłasza całemu światu:

     Oto dziś dzień krwi i chwały,
     Oby dniem wskrzeszenia był.
     W gwiazdę Polski Orzeł Biały
     Patrząc lot swój w niebo wzbił,
     I nadzieją podniecany
     Woła do nas z górnych stron:
     Powstań Polsko, skrusz kajdany,
     Dziś twój triumf, albo zgon (...).

    

Mijały lata wśród cierpień i prześladowań, zmierzających do wyniszczenia Narodu, do jego rusyfikacji i germanizacji, a Naród stawiał opór wszelkimi dostępnymi dla siebie środkami. Nie ulękły się we Wrześni dzieci oraz ich rodzice gróźb i kar pruskiej policji za odmawianie pacierza w języku polskim. Nie uląkł się polski chłop Drzymała z Podgradowic, którego władze pruskie zmusiły do mieszkania w cygańskim wozie. Władzom niemieckim odpowiedziała Maria Konopnicka:

     Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród!
     Nie damy pogrześć mowy,
     Polski my naród, polski lud,
     Królewski szczep Piastowy (...)

     

Początek wieku XX niósł nadzieję na wojnę pomiędzy zaborcami, a więc także oczekiwanie na odzyskanie przez polski naród upragnionej niepodległości. Potrzebne jednak były kolejne jeszcze ofiary. Oto Polacy byli traktowani przez rządy zaborcze jako obywatele ich państw. Dlatego podlegali obowiązkowi służby wojskowej. W ten sposób znaleźli się oni we wrogich armiach i byli zmuszeni strzelać do swoich rodaków, i niejednokrotnie ich zabijać. Tragizm tej sytuacji wyraził poeta Edward Słoński:

     Rozdzielił nas, mój bracie,
     Zły los i trzyma straż.
     W dwóch wrogich sobie szańcach
     Patrzymy śmierci w twarz (...)

     

Wszakże inny poeta Józef Mączka przypominał, że wolność Ojczyzny trzeba opłacić przelaną krwią:

     Starym ojców naszych szlakiem
     Przez krew idziem ku wolności
     (...)
     Z dawną pieśnią, dawnym znakiem,
     na śmiertelne idziem gody,
     by z krwi naszej życie wzięła
     Ta - co jeszcze nie zginęła!


     Gdy wybuchła I wojna światowa, nikt nie był zdolny przewidzieć, jakie będzie jej zakończenie, także czy Polska powstanie jako niezależne państwo. Dlatego poeta Żuławski tak mówił do swoich synów:

     Synkowie moi, poszedłem w bój,
     jako wasz dziadek, a ojciec mój,
     Jak ojca ojciec i ojca dziad,
     co z legionami przemierzył świat,
     Szukając drogi przez krew i blizny
     do naszej wolnej Ojczyzny.
     Synkowie moi! Da nam to Bóg,
     że spadną wreszcie kajdany z nóg,
     I nim wy męskich dojdziecie sił,
     jawą się stanie, co dziad wasz śnił.
     Szczęściem zakwitnie krwią wieków
     żyzny
     łan naszej wolnej Ojczyzny
     Synkowie moi! Lecz gdyby Pan
     nie dał zejść zorzy z krwi naszych ran
     To jeszcze w waszej piersi jest krew
     na nowy świętej wolności siew,
     I wy pójdziecie pomni spuścizny
     na bój dla naszej Ojczyzny.


     W listopadzie 1918 r. zakończyła się I wojna światowa. W gruzach legły zaborcze potęgi, a dla Polaków nadszedł wymarzony i upragniony dzień wolności.

Antoni Franaszek

 

Źródło, Nr 45 z 2005 r.

 


Powrót
|  Aktualności  |  Prawo do życia  |  Prawda historyczna  |  Nowy wymiar heroizmu  |  Kultura  | 
|  Oświadczenia  |  Zaproszenia  |  Głos Polonii  |  Fakty o UE  |  Antypolonizm  |  Globalizm  | 
|  Temat Miesiąca  |  Poznaj Prawdę  |  Bezrobocie  |  Listy  |  Program Rodziny Polskiej  | 
|  Wybory  |  Samorządy  |  Polecamy  | 
|  Przyroda polska  |  Humor  | 
|  Religia  |  Jan Paweł II  | 
do góry